top of page
  • Tinne Horemans

1.5 Hortensius is net een danseresje, zegt Torquatus

Demosthenes was een redenaar en veelbesproken dandy. Omdat hij zich optutte en er altijd piekfijn uit wilde zien, werd hij voor gek gezet. Hetzelfde overkwam de redenaar Hortensius, ook een dandy. Vanwege zijn theatrale bewegingen tijdens het pleiten werd hij smalend ‘Dionysia’ genoemd: het dansende meisje.

1 Men zei dat Demosthenes er veel te netjes en veel te knap uit wilde zien. Zijn outfit vond men overdreven chic. Tegenstanders en rivalen lachten om zijn halfzachte tunica of aanstellerige mantel (1). Hun fatsoen bewaren deden ze niet. De vreselijkste beledigingen gooiden ze hem naar het hoofd. Dat hij geen échte man zou zijn en zijn mond bezoedeld.

2 Om dezelfde reden zat men Q. Hortensius op zijn kop, na M. T. Cicero de beroemdste redenaar van zijn tijd. Ook hij werd het slachtoffer van kwaadsprekerij, scheldpartijen en bijtende spot. Vanwege zijn dandyachtige look, de omzichtigheid waarmee hij zijn toga over zijn schouder drapeerde, de swingende en elegante bewegingen die hij maakte met zijn handen. Zelfs ín de rechtbank, voor de juryleden, werd hij uitgejouwd alsof hij een toneelspeler (2) was.

3 Lucius Torquatus, een ongelikte beer en een kankeraar, was nóg harder en nóg gemener. Tijdens het proces van Sulla (3), ten overstaan van de juryleden, noemde hij Hortensius geen toneelspeler, maar een pantomimespeelster (4); hij gaf hem zelfs de naam van een legendarisch danseresje: Dionysia (5). "Dionysia", zei Hortensius op zachte en lieflijke toon. "Ach, Torquatus, ik ben zoveel liever een Dionysia dan wat jíj bent: een ónbekende voor de Muzen, een ónbekende voor Aphrodite en een ónbekende voor Dionysos."

Noten bij de vertaling

(1) Deze woorden, in het Grieks in de tekst, komen uit een redevoering van Aischines, Tegen Timarchus (131). ​

(2) Het beroep van toneelspeler had in de oudheid weinig status en werd op één lijn geplaatst met een sekswerker.

(3) P. Cornelius Sulla, de neef van de dictator Sulla, werd door L. Torquatus en C. Cornelius beschuldigd van samenzwering met Catalina. Sulla werd verdedigd door Hortensius en Cicero.

(4) Een actrice die met danspassen en gebaren een verhaal uitbeeldt, zonder het woord. De pantomime was een populair vermaak in Griekenland. De Romeinen voegden teksten tussen de dansen.

(5) Dionysia was populair danseresje, actief in de jaren ’60 v. Chr., en in Rome befaamd. Waarschijnlijk beoefende ze een stille, gesticulerende dans.


Literatuur


R. Marache, Aulu-Gelle. Les nuits Attiques. Livres I-IV (Parijs 2002)


J.C. Rolfe, Gellius Attic Nights Books 1-5 (Londen 1946)

Meer weten? ​

bottom of page