top of page
  • Tinne Horemans

17.20 De inhoud is belangrijker dan de vorm, zegt Taurus

In dit essay een fragment uit Plato’s Symposium waarin hij ritmisch gestructureerde éénheden samenvoegt tot een prachtig, melodieus geheel. Als oefening vertaalde ik het fragment in het Latijn.

1 Bij filosoof Taurus lazen we Plato’s Symposium (1).

2 Op een bepaald moment, tijdens het feestmaal, is Pausanias aan de beurt. Zijn lofzang op de liefde vond ik zo mooi dat ik het fragment uit mijn hoofd heb geleerd.

3 Ik citeer uit mijn geheugen: Kijk, met elke handeling is het zo. Op zichzelf is hij niet goed of slecht. Wat wij nu doen bijvoorbeeld, drinken of zingen of praten, niets daarvan is op zichzelf goed. Het hangt ervan af hoe het in praktijk wordt gebracht. Iets wat goed en op de juiste manier gedaan wordt is goed, iets wat verkeerd gedaan wordt is slecht. Zo is het dus ook met de liefde. Niet elke liefde is goed, of waard om geprezen te worden, alleen de Eros die aanzet tot een goede liefde. (2)

4 We hadden dit fragment nét gelezen toen Taurus zei: "Hoor eens, jij redenaartje!" Zo sprak hij me aan in het begin, toen ik net was toegelaten tot zijn opleiding filosofie. Hij dacht dat ik naar Athene was gekomen enkel en alleen om aan mijn welsprekendheid te werken. "Bekijk dit ἐνθύμημα, dit syllogisme. Het exuberante taalgebruik, de rijke woordenschat. Het is af. Korte, afgeronde éénheden met telkens een gelijkaardig einde, vormen een volmaakt geheel (3).

5 Kan jij ons uit het werk van jullie redenaars een passage geven die zo prachtig in elkaar zit en zo melodieus klinkt? (4) Hoe het ook zij, ik geloof dat je het ritme moet beschouwen als ὁδοῦ πάρεργον, als een accessoire.


6 Je moet je verdiepen in Plato, doordringen tot wat hem echt belangrijk en waardevol maakt. En je niet laten meeslepen door zijn literaire kwaliteiten en poëtisch taalgebruik." (5)


7 Taurus' waarschuwing in verband met Plato’s ritme vormde voor mij geen bezwaar, maar juist een stimulans om Plato's Grieks, dat zo prachtig klinkt, in het Latijn te vertalen (6).


Noten bij de vertaling

(1) Het onderwijs van filosofen en redenaars bestond meestal uit de bestudering van een tekst van een auteur uit het verleden. Die werd meestal door een of meerdere studenten in zijn geheel of gedeeltelijk voorgelezen en daarna geïnterpreteerd en becommentarieerd door de leraar, al dan niet in gesprek met zijn studenten. In de scholen van de platonici bestudeerde men vooral de dialogen van Plato. Zo ook in de school van Taurus. Wij zijn getuigen van een lessenreeks waarin het Symposium wordt gelezen. Niet de hele dialoog, maar een kort fragment wordt besproken. Dat fragment werd voorgelezen en daarna volgt een interpretatie.

(2) Symp. 180 e. Gellius citeert Plato's woorden correct. Ik maakte gebruik van de vertaling van Gerard Koolschijn, Feest. Symposium uit: Plato. Sokrates’ leven en dood (1998 Amsterdam)

(3) Na het voorlezen, start Taurus meteen met de interpretatie van de tekst. Meer uitleg over deze 'afgeronde éénheden' met 'gelijkaardig einde' vind je in het werk van M.L. Lakmann, Der Platoniker Tauros in der Darstellung des Aulus Gellius (1995 Leiden, NY, Keulen), p. 171-173

(4) Taurus' standpunt over Plato's stijl sluit aan bij de algemene opinie.

(5) Taurus' interpretatiemethode die in dit essay naar voren komt, komt overeen met dat van andere neoplatonisten uit zijn tijd. Die bestond uit twee fasen. Eerst benaderde men de tekst als een filoloog, met oog voor de woorden [Gr. ἡ λεξις]. In de tweede fase als een filosoof, met oog voor de inhoud en gedachtenrijkdom van de tekst [Gr. θεωρια]. Gellius' essay laat zien wat dit in de praktijk betekende. Taurus geeft evenwel weinig aandacht aan de letterlijke betekenis van de tekst - het eigenlijke doel van een λεξις - maar eerder aan de taalkundige, stilistische volkomenheid van de tekst; dit was de gewoonte bij neoplatonisten als Longinus en Origines, onder de middenplatonisten was Taurus de enige.

(6) Gellius negeert de vermaning van Taurus. Hij bleef toch altijd meer een redenaar dan een filosoof.

Literatuur

R. Marache, Aulu-Gelle. Les Nuits Attique Livres XV-XX (Parijs 2002)

J. Rolphe, Attic Nights. Books 14-20 (Londen 1927)

M. L. Lakmann, Der Platoniker Tauros in der Darstellung des Aulus Gellius (Leiden 1995)


Meer weten?


Meer over Taurus' optreden in de Attische Nachten lees je in: Tinne Horemans, College lopen in de Oudheid. Gellius als lid van de inner circle, Hermeneus 94.2, p. 23-26

コメント


bottom of page